S K A Ł Y

Przegląd podstawowych rodzajów skał magmowych

1. Skały głębinowe

Kwaśne Granit alkaliczno-skaleniowy - bardzo jasny granit, zbudowany głównie z skaleni potasowych
Granity - przewaga skaleni potasowych nad plagioklazami, z min. ciemnych obok biotytu spotyka się czasami hornblendę
Granodioryt - przewaga plagioklazów (albit-andezyn), często występuje hornblenda;
Tonalit - w większości budują go plagioklazy, spory udział minerałów ciemnych
Pośrednie Sjenit - głównym składnikiem są skalenie potasowe, biotyt i hornblenda, w formach przejściowych do granitu drobne ilości kwarcu; barwy czerwone, jasnoszare
Monzonit - skalenie potasowe i plagioklazy (andezyn- labrador) rozkładają się mniej więcej po połowie, resztę stanowią biotyt, amfibole i pirokseny; barwy szare
Dioryt - składa się w przewadze z plagioklazów (oligoklaz - andezyn) i amfiboli (hornblenda), dodatkowy biotyt i pirokseny; barwy szare, ciemnoszare
Zasadowe Gabro - głównie plagioklazy (labrador - bytownit) i pirokseny jednoskośne, niekiedy hornblenda i biotyt; skała dosyć ciemna
Noryt - odmiana gabra: plagioklaz i piroksen rombowy
Gabro hornblendowe - duży udział obok plagioklazów ma hornblenda
Anortozyt - odmiana gabra: prawie 100% stanowi plagioklaz - anortyt
Labradoryt - anortozyt z charakterystyczna iryzacja (skaleń - labrador)
Sjenitoidy foidowe - skalenie potasowe, plagioklazy, skaleniowce (nefelin), pirokseny (egiryn), rzadziej biotyt.
Ultrazasadowe Perydotyt - ciemnozielona skała, zbudowana głównie z oliwinu i piroksenu, podrzędnie hornblenda, biotyt, granat, chromit
Piroksenit - w większości tworzą ją pirokseny
Horblendyt - prawie 100% horblendy


Granit; Dolny Śląsk


Granit pismowy; G. Sowie


Gabro, Kotlina Kłodzka


Labradoryt

2. Skały  wulkaniczne

Kwaśne Porfiry kwarcowe - widoczne fenokryształy kwarcu
Obsydian - szkliwo wulkancizne o szklistym połysku
Smołowiec - szkliwo wulkaniczne o słabszym, tłustym połysku
Perlit - szkliwo z drobnymi ziarenkami powstałymi w czasie rekrystalizacji szkliwa
Pumeks - porowate szkliwo o teksturze gąbczastej
Pośrednie Porfiry bezkwarcowe (trachity i latyty) - jasne skały o strukturze afanitowej lub porfirowej (fenokryształy skaleni)
Andezyty - ciemnoszare skały porfirowe z fenokryształami amfiboli (czarne słupki hornblendy), plagioklazów i piroksenów
Bazalty - dosyć ciemne skały, niekiedy czarne, struktura afanitowa zawierająca czasami bomby oliwinowe lub rzadkie prakryształy oliwinu i piroksenów
Melafir - rodzaj bazaltu  o teksturze migdałowcowej
Zasadowe Fonolity - składem zbliżone do sjenitoidów foidowych, str. afanitowe i porfirowe, prakryształy skalenie potasowych
Tefryty - składem zbliżone do diorytoidów foidowych, większa zawartość plagioklazów i min. ciemnych niż w fonolitach
Bazanity - podobne do bazaltów, ale ze znaczną zawartością oliwinów i czasami skaleniowców


Andezyt; G. Bryjarka, Pieniny


Melafir; Lubiechowa, G. Kaczawskie


Obsydian, Kamczatka

3. Skały żyłowe

Kwaśne Pegmatyty - jasne skały o gruboziarnistej teksturze, często zamiast biotytu występuje srebrzysty muskowit; spotykana tekstura pismowa
Aplity - skład bardzo podobny do typowych granitów lecz tekstura bardzo drobnoziarnista
Mikogranity, mikrogranodioryty, mikrotonality - drobnoziarniste odpowiedniki skał plutonicznych
Lamprofiry - skały bogatsze w składniki ciemne, często obfite w biotyt, maja struktury drobnoziarniste, porfirowe lub porfirowate.
Pośrednie Mikrosjenity, mikrodioryty - skały drobnoziarniste, czasami porfirowate, składem zbliżone do odpowiednich skał głębinowych
Diabaz - drobnoziarnista skała o składzie gabra; charakterystyczna tekstura diabazowa
Zasadowe Pikryt - ultrazasadowa, ciemna skała budowana z oliwinu, augitu, i hornblendy

 

Powrót

________________________________________
Opracował: Grzegorz Bijak (C) 2004