Nieczynny kamieniołom "Kadzielnia" w Kielcach jest niewątpliwie jednym z najsłynniejszych odsłonięć geologicznych regionu kieleckiego. W utworzonym tutaj rezerwacie geologicznym obserwować możemy unikatowy profil utworów dewońskich. Obok historii zapisanej w starych skałach węglanowych Kadzielni, mamy tutaj także bliższe nam czasowo obiekty, a mianowicie efekty procesów krasowych. Wykształcone są głównie w postaci jaskiń, szczelin i lejów krasowych, często odsłoniętych na ścianach wyrobiska. Przeszłość geologiczna kadzielni była dosyć zmienna - raz teren był zalany wodą i w istniejącym morzu dewońskim rozwijało się bujne życie (głowonogi, koralowce) i trwała sedymentacja utworów węglanowych. Były jednak okresy kiedy teren się wypiętrzał a na odsłonięte skały zaczęły działać czynniki zewnętrzne, co przyczyniło się do powstawanie różnych form krasowych. Tak w zarysie można przedstawić przeszłość rezerwatu. Poniżej przedstawiony został cały profil z tego stanowiska.

1. Wapienie stromatoporowo-koralowcowe, mikrytowe. Zawierają liczne stromatoporoidy, denkowce, koralowce Rugosa, nieliczne ramienionogi i ślimaki. W wapieniach brak jest uławicenia, tworzą zwartą masywną serię o charakterze biohermowym (rafa koralowa). Obecność jednak mikrytu i rozproszenie w skale stromatoporoidów świadczy o tym, że w czasie sedymentacji wapienie te nie stanowiły rdzenia rafy, oraz że były poza zasięgiem falowania - tworzyły się w środowisku spokojnym.

2. Wapienie ziarniste - gruboławicowa partia zawierająca wśród składników ziarnistych głównie liliowce, ramienionogi, rzadziej otwornice, małżoraczki, koralowce, stromatoporoidy, spory udział maja też ooidy i intraklasty. Brak w nich dużej zawartości stromatoporoidów i koralowców świadczy iż nie powstały one z niszczenia biohermy.

3. Wapienie mantikocerasowe - wapienie mikrytowe i zlepieńce śródformacyjne, miejscami uławicone, brak fauny bentonicznej, występują czasami goniatyty z rodz. Manticoceras.

4. Wapienie cheilocerasowe (famen) - leżą na nierównej, zerodowanej powierzchni stropowej franu. Są to gruboławicowe wapienie mikrytowe z liczna fauna - goniatyty, łodziki, drobne ślimaki, rzadko koralowce Rugosa. Głowonogi często występują w większych nagromadzeniach, niekiedy zorientowane są kierunkowo - gromadziły się w zagłębieniach dna morza dewońskiego.

5. Kompleks wapienno-łupkowy - zbudowany jest z naprzemianległych warstw wapienie/margli i łupków ilastych, Reprezentowana fauna zbliżona jest do wapieni cheilocerasowych, ale więcej mamy już udziału bentosu - koralowce Rugosa, ramienionogi, czasami trylobity (phacopida)

Strony internetowe:

Jaskinie w Kadzielni
Zdjęcie Kadzielni
Rezerwat Kadzielnia

______________________________________
Opracował: Grzegorz Bijak (C) 2004